Saç Dökülmesinde Şampuandan Önce Bakılması Gerekenler

Duşta elde kalan birkaç tel saç ya da tarakta biriken tutam, çoğu insanı endişelendirir. Oysa saç dökülmesinin belli bir miktarı tamamen normaldir. Sorun, dökülmenin gündelik ölçünün üzerine çıkması ve haftalarca sürmesidir. Bu noktada akla ilk gelen çare genellikle şampuan değiştirmek olur; halbuki saç telinin kaderi büyük ölçüde derinin altında, kökten çok daha derin bir yerde belirlenir.

Saç telinin döngüsünü anlamak

Her saç teli üç aşamalı bir döngü içinde yaşar. Uzun süren bir büyüme evresi, kısa bir geçiş evresi ve birkaç ay süren bir dinlenme evresi. Dinlenme evresinin sonunda tel dökülür ve yerini yeni bir tel almaya başlar. Sağlıklı bir kafa derisinde tellerin büyük çoğunluğu her an büyüme evresindedir. Günde ortalama elli ile yüz arası tel kaybetmek bu döngünün doğal sonucudur.

Şiddetli bir hastalık, ani kilo kaybı, doğum ya da yoğun bir stres dönemi, çok sayıda teli aynı anda dinlenme evresine itebilir. İşin ilginç yanı, dökülmenin genellikle tetikleyici olaydan iki üç ay sonra başlaması. Bu gecikme yüzünden kişi çoğu zaman nedeni yanlış yerde arar.

Demir ve ferritinin sessiz etkisi

Saç kökü, vücudun en hızlı bölünen dokularından biri olduğu için besin eksikliklerine karşı oldukça hassastır. Demir eksikliği, özellikle kadınlarda dökülmenin en sık rastlanan beslenme kaynaklı nedenlerinden. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, kan tablosunda anemi görünmese bile depo demiri ölçen değerin düşük olabilmesi. Vücut kısıtlı demiri önce hayati işlevlere yönlendirir, saç ise öncelik sırasının en sonunda kalır.

Kırmızı et, karaciğer, kuru baklagiller ve koyu yeşil yapraklı sebzeler demir açısından değerli kaynaklar. Bitkisel kaynaklardan emilimi artırmak için yanında C vitamini içeren bir gıda tüketmek işe yarar; öğünle birlikte içilen koyu çay ise emilimi belirgin biçimde azaltır.

Protein, çinko ve B grubu

Saç telinin neredeyse tamamı keratin adı verilen bir proteinden oluşur. Günlük protein alımı uzun süre yetersiz kaldığında vücut, bu sınırlı kaynağı kas ve organ onarımına ayırır. Çok düşük kalorili ve tek gıdaya dayalı diyetlerden sonra dökülme şikâyetinin artması bu yüzdendir. Her ana öğünde bir protein kaynağı bulundurmak, saç sağlığı açısından çoğu takviyeden daha etkilidir.

Çinko, saç kökündeki hücre çoğalmasını destekler; kabak çekirdeği, nohut ve deniz ürünleri iyi kaynaklardır. B12 vitamini ise özellikle hayvansal gıda tüketimi kısıtlı olanlarda eksik kalabilir ve bu eksiklik hem yorgunluk hem de saç kalitesinde bozulma olarak kendini gösterebilir. Biotin ise reklamlarda sıkça öne çıkarılsa da dengeli beslenen kişilerde gerçek eksikliği nadirdir.

Takviyeye başlamadan önce

Rafta duran vitamin kutularının cazibesi büyük, ancak eksik olmayan bir maddeyi almak fayda getirmez. Hatta bazı mineraller yüksek dozda alındığında başka minerallerin emilimini engelleyebilir. Dökülme birkaç ayı geçtiyse, atılacak en mantıklı adım tahminde bulunmak yerine bir sağlık kuruluşunda temel kan değerlerine bakılması.

Bu arada saça mekanik olarak yüklenmemek de önemli. Islakken sert taramak, çok sıkı toplamak ve yüksek ısıyla sık şekillendirmek, telin kırılmasına yol açar. Kırılma dökülme değildir ama görünüşte aynı sonucu verir.

Mevsimsel dökülme ve dinlenme evresi

Pek çok kişi sonbaharda dökülmenin arttığını fark eder. Bu gözlem yersiz değil; yaz boyunca büyüme evresinde kalan tellerin bir bölümü, mevsim geçişiyle birlikte topluca dinlenme evresine geçebiliyor. Birkaç hafta sürüp kendiliğinden yatışan bu tür dalgalanmalar genellikle endişe gerektirmez.

Ayırt edici ölçüt, dökülmenin süresi ve saçın genel yoğunluğu. Üç ayı aşan, saç çizgisinde belirgin gerileme ya da tepe bölgesinde seyrelme ile birlikte giden bir tablo, mevsimsel bir dalgalanmadan farklıdır. Aynada değil, aynı açıyla çekilmiş aylık fotoğraflarla takip etmek, değişimi çok daha nesnel biçimde görmeyi sağlar.

Saç sağlığı, hızlı çözüm arayışına en dirençli alanlardan biri. Kök hücresi kendi ritminde çalıştığı için beslenmede yapılan iyileştirmenin sonucu genellikle üç dört ay sonra görünür hâle gelir. Bu sabrı gösterebilenler için tabaktaki değişim, çoğu özel ürünün vaat ettiğinden daha kalıcı bir fark yaratıyor.